Wszystkie kategorie - Zabytki Drawsko

Budynki mieszkalne obszar miejski

2022-05-02T08:49:27+02:00

Budynki mieszkalne zlokalizowane na obszarze miejskim gminy Drawsko Pomorskie

Budynki mieszkalne obszar wiejski

2022-04-29T11:20:34+02:00

Budynki mieszkalne zlokalizowane na obszarze wiejskim gminy Drawsko Pomorskie.

Architektura przemysłowa

2022-04-08T10:32:47+02:00

Obiekty postindustrialne rzadko postrzegane są jako zabytki, tymczasem stanowią istotne dziedzictwo kulturowe, gdyż wpisane w krajobraz polskich miast i wsi, są świadectwem szeroko pojętej kultury technicznej, ważnym dla historii techniki i przemysłu w Polsce. Są to: fabryki, obiekty przemysłu przetwórczego (wiatraki, młyny, browary i gorzelnie kuźnie), infrastruktura kolei (linie kolejowe, zespoły dworców) czy dzieła myśli inżynieryjnej, jak mosty, wiadukty. Na terenie gminy zachowało się ich stosunkowo dużo.

Najcenniejszym jest Magazyn Solny w Drawsku Pomorskim, ob. Muzeum Regionalne. Obiekt powstał po wielkim pożarze miasta, na przełomie XVII/XVIII w., przebudowany został w latach 30. XX w. z przeznaczeniem na siedzibę muzeum. Parterowy, nakryty wysokim dwuspadowym dachem z naczółkiem. Ściany w konstrukcji ryglowej z ceglanym wypełnieniem. Obiekt został wyremontowany w latach 2017-2018.

Spośród innych zabytków architektury przemysłowej na terenie Drawska Pomorskiego na uwagę zasługują dwie kolejowe wieże ciśnień z 4 ćw. XIX w. i końca XIX w. (ze zbiornikiem w konstrukcji ryglowej) oraz dworzec kolejowy (wyremontowany w 2011 r.). Zachowała się również linia kolejowa Węgorzyno-Złocieniec, ze stacjami kolejowymi w Jankowie, Drawsku Pomorskim i Suliszewie (lata 20. XX w.)

Architekturę przemysłową prezentują również: spichlerz w Jankowie z lat 1905-06, wzniesiony wg projektu Waltera Grophiusa. Zaprojektowany w tzw. stylu ojczyźnianym z jasnoszarej cegły. Wykonany na rzucie trzech przenikających się prostokątów. Prostokąt centralny to pięciokondygnacyjny budynek z ryzalitem pośrodku. Na przedłużeniu centralnego prostokąta usytuowana trzykondygnacyjna bryła. Trzeci prostokąt to wieżowa klatka schodowa wyciągnięta ponad kalenicę części centralnej, ze zwieńczeniem szachulcowym i tarczą zegarową. Wszystkie części spichlerza zwieńczone dwuspadowymi dachami z ozdobnymi lukarnami, a w szczytach duże naczółki schodzące do kalenicy aż po okap; młyn wodny w Łabędziu, ob. zaadaptowany na mieszkanie; mleczarnia z pocz. XX w. w Żółtem; murowane kuźnie wiejskie (np. Nętno, Suliszewo); murowane (wieżowe) trafostacje z l. 20-tych XX w.

Pałace i dwory

2022-04-08T09:52:42+02:00

Podobnie cennym elementem w krajobrazie gminy są dwory i pałace, w większości wzniesione w okresie 1 poł. XIX-pocz. XX w. Znaczna część obiektów rezydencjonalnych uległa wyburzeniu po 1945 r. Dominują obiekty neostylowe (np. neogotyckie – Karwice, neoklasycystyczne – Linowno, neobarokowe –Dalewo), wzniesione w 2 połowie XIX w. Niektóre rezydencje mają formy eklektyczne (np. Suliszewo) lub modernistyczne (Cianowo z pocz. XX w.).

Po 1945 r. dawne dwory i pałace pełniły funkcje mieszkalne, w tym służyły, jako domy rolników indywidualnych (Linowno, Olchowiec), część zaadaptowano na szkoły (Suliszewo), ośrodki wypoczynkowe (Karwice). Wiele uległo dewaloryzującym przebudowom, tracąc cechy stylowe i wartość zabytkową (np. Mielenko Drawskie, Woliczno). Na tym tle wyróżnia się neogotycki pałac w Karwicach, otoczony krajobrazowym parkiem.

Zachowały się również dwory w Jeleninie (XIX w.), Olchowcu, Przytoniu (1897 r.), Mielenku Drawskim (1871 r., 1919 r.) z wieżą zwieńczoną cebulastym hełmem, Wolicznie (2 poł. XIX w.) pozbawione są cech stylowych. W Linownie zachował się też dwór dawny dom Sołtysa (dom nr 33) z 1 poł. XIX w. neoklasycystyczny, parterowy, nakryty wysokim naczółkowym dachem.

Budynki użyteczności publicznej

2022-04-05T14:22:20+02:00

W skład zabudowy miejskiej wchodzą budynki mieszkalne i usługowe, z których wiele zachowało się w centrum miasta przy Placu Konstytucji oraz przy ul. Józefa Piłsudskiego. Powstały w XIX w.-pocz. XX w., posiadają cechy klasycyzujące i często secesyjny detal. Reprezentacyjne gmachy użyteczności publicznej pochodzą z przełomu XIX i XX w. oraz 1 poł. XX w. Są wśród nich szkoły, hotele, poczty, szpitale i inne.

Wiejskie budynki użyteczności publicznej to głównie: szkoły o oryginalnych formach architektonicznych, wzniesione w 2 ćw. XX w. (np. Jankowo, Woliczno, Zagozd, Żółte); sklepy z częścią mieszkalną (np. Gudowo) oraz remizy strażackie (np. Nętno, Suliszewo).

Budynki sakralne

2022-04-05T12:09:52+02:00

Architektura sakralna to jeden z najcenniejszych historycznych elementów dziedzictwa kulturowego na terenie gminy Drawsko Pomorskie; część kościołów jest wpisana do rejestru zabytków. Najstarsze obiekty mają metrykę średniowieczną, odznaczają się późnogotycką formą architektoniczną (Drawsko Pomorskie, Łabędzie). Drugą cenna grupę stanowią świątynie szachulcowe z XVII-XX w., o dość jednolitej formie architektonicznej: jednoprzestrzenne, z wieżą w elewacji zach.; na uwagę zasługują najstarsze na tym obszarze kościoły w Mielenku (1662 r.) i Nętnie (1744 r.). Z okresu XIX w.-pocz. XX w. pochodzą murowane kościoły neostylowe. Ze względu na walory zabytkowe większość kościołów ujęta jest w rejestrze zabytków; ochrona obejmuje również dawne cmentarze przykościelne w granicach działki. Wszystkie kościoły, na bieżąco remontowane, zachowane są w stanie dobrym.

Parki dworskie

2022-03-24T11:19:56+01:00

Obszary zieleni komponowanej to parki i ogrody, cmentarze, szpalery i aleje przydrożne. Założenia parkowe w większości powiązane są zespołami dworskimi tworząc wraz z nimi kompozycje architektoniczno-krajobrazowe, niejednokrotnie o unikalnej wartości. Najcenniejszymi elementami zieleni komponowanej są założenia parkowe przy rezydencjach, które w niektórych przypadkach stanowią jedyny, zabytkowy element pierwotnego zespołu rezydencjonalno-parkowego. Większość to parki naturalistyczne, krajobrazowe, założone na przestrzeni XIX w. Stanowią skupiska zieleni wysokiej reprezentujące dość przeciętne walory przyrodnicze – brak tu cennych kolekcji botanicznych lub założeń krajobrazowych. Za najbardziej interesujące w skali gminy, ze względu na walory botaniczne i krajobrazowe uznać należy obiekty w Karwicach, Suliszewie, Żółtym, Dalewie oraz Cianowie. Spośród nich dwa pierwsze obiekty utrzymane są w dobrym stanie, dwa następne wymagają pilnych zabiegów konserwacyjnych, natomiast park w Cianowie, przypomina charakterem fragment naturalnego lasu. Większość zalożeń parkowych wpisana została do rejestru zabytków.

Duże znaczenie dla krajobrazu kulturowego Drawska Pomorskiego posiada park miejski im. F. Chopina powstały na przełomie XIX/XX w. Występują tu zadrzewienia nawiązujące do lasów typu żyznej buczyny oraz łęgu jesionowo-olszowego (nad brzegiem Drawy). W centrum – dąb szypułkowy – pomnik przyrody oraz ekspozycja głazów narzutowych. Stanowisko bluszczu pospolitego. Teren pielęgnowany na bieżąco przez służby komunalne.

Cmentarze i mogiły

2022-03-18T12:29:03+01:00

Cmentarze stanowią ważny element krajobrazu kulturowego. Są elementem dziedzictwa materialnego – opatrzone cennymi zabytkami sztuki sepulkralnej, z zachowanym układem alejek i ścieżek cmentarnych, w otoczeniu starodrzewu. Równocześnie odnoszą się do dziedzictwa niematerialnego – jako przestrzenie ukształtowane wg reguł kulturowych związanych z religią i tradycją grzebania zmarłych. Przechowując pamięć o minionych latach, stają się pomnikami historii. W tym kontekście dbałość o miejsca ostatniego spoczynku jest konieczna, bez względu na charakter wyznaniowy cmentarza, czy podziały narodowościowo-społeczne. Obiekty te należy pielęgnować i eksponować w krajobrazie miejscowości, niezależnie od stanu zachowania – oznakować tablicami informacyjnymi. Pierwsze cmentarze były bezpośrednio związane z kościołem i otaczającym go terenem. Ważne osobistości chowano w kryptach kościelnych, pozostałych grzebano na terenie przykościelnym. W gminie Drawsko Pomorskie cmentarze przykościelne w większości pochodzą z czasów budowy pierwszych kościołów, mieszczą się w granicach ich posesji, zwykle ogrodzonej murem, wszystkie obecnie nieczynne, pozbawione grobów i nagrobków, splantowane, obsadzone zielenią. Na większości zachowany starodrzew.

Działki kościelne pierwotnie z nekropoliami, obsadzone szpalerami drzew liściastych (w tym okazy o cechach pomnikowych) znajdują się m.in.: w miejscowościach: Łabędzie (XVII/XVII w.), Gudowo (pocz. XVIII w.), Nętno (poł. XVIII w.), Rydzewo (XVIII w.), Woliczno – z pozostałościami nagrobków i okazałym starodrzewem oraz najlepiej zachowany w Zagoździe. Pozostałe to cmentarze przykościelne – tereny splantowane, w większości bez nagrobków: w Drawsku przy ul. Sikorskiego (XIV w.), w Dalewie, Jankowie, Mielenku Drawskim, Suliszewie, Zarańsku, Ziemsku – z fragmentem muru ogrodzeniowego, Żółtem i Żołędowie.[1]

Od XIX w. cmentarze zakładano na obrzeżach wsi. Z reguły miały regularny, czworoboczny układ, ze szpalerowymi i alejowymi nasadzeniami. Obecnie większość z nich jest nieużytkowana, zdewastowana, z niewielkimi fragmentami nagrobków, zakrzewiona, w znacznej części zachowany drzewostan: Dołgie, Donatowo, Gudowo z aleją lipową, Jankowo – z wartościowym krajobrazowo drzewostanem i fragmentami kamiennego ogrodzenia, Karwice, Konotop, Lasocin, Linowno, Olchowiec, Woliczno, Zagozd – trzy cmentarze, Ziemsko, Żołędowo, Żółte. Cmentarz ewangelicki w Drawsku przy ul. Toruńska-Grunwaldzka (pocz. XIX) zastąpił supermarket i parking. Dawny cmentarz ewangelicki przy ul. Cmentarnej w Drawsku założony w 1781 r., rozszerzono w 1831 r. cmentarz w kierunku płn.-zach., w okolice dzisiejszego parkingu pod Intermarche.

Kirkut przy ul. Łąkowej w Drawsku (ok. 1740-1940). Na początku lat 40. XX w. nagrobki użyto do wyłożenia fragmentu chodnika przy ul. Łąkowej. Na pocz. lat 90. teren cmentarza objęto ochroną. Postawiono tam symbolicznie trzy macewy z piaskowca pochodzące z 1870 r. i 1882 r. Obecnie na terenie dawnego kirkutu znajduje się tablica informacyjna z napisem o treści: „Do 1939 roku na tym terenie znajdował się cmentarz żydowski”.

Użytkowane dawne cmentarze ewangelickie, ob. pełniące funkcje komunalne lub parafialne: Suliszewo, Linowno (z zachowanymi elementami dawnych nagrobków), Rydzewo, Łabędzie, Nętno, Oleszno (z wartościowym krajobrazowo zadrzewieniem). Wśród nich cmentarz komunalny w Drawsku, przy ul. 11 Pułku Piechoty, założony w 1850 r. Składa się z zadrzewionej przedwojennej części zach., z niewielkimi pozostałościami niemieckich nagrobków. W centralnej części, przy alei znajduje się lapidarium z nagrobkami niemieckich mieszkańców Drawska i okolic. W płn. części – mogiła, w której zostali pochowani francuscy jeńcy wojenni z lat 1943-44. Wsch. część cmentarza powstała po II wojnie światowej. W tej części znajduje się cmentarz komunalny, cmentarz wojenny oraz pomnik poświęcony żołnierzom 1 Armii Wojska Polskiego, poległym w operacji pomorskiej. Po lewej stronie od bramy wejściowej znajduje się skwer z klombami kwiatów i zegarem słonecznym, kolumbarium oraz kaplica.

Na terenie gminy występują również cmentarze rodowe: w Bornem, Żołędowie i Cianowie.